Táo bón bị coi là chuyện nhỏ nhất trong nhà. Ở người cao tuổi, táo bón nặng là nguyên nhân gây lẫn, gây bí tiểu và gây bỏ ăn — và nó rất hay bị bỏ qua.
Vì sao táo bón nặng gây lẫn được
- Vì nó gây đau và khó chịu liên tục mà cụ không mô tả được
- Và ở người cao tuổi khó chịu kéo dài là một trong những thứ khởi phát lú lẫn
- Nó cũng làm cụ bỏ ăn và ít đi lại
- Hai thứ đó lại làm nặng thêm
- Mục đầu là chỗ quan trọng nhất
Mục đầu quan trọng vì cụ đang lẫn thì không kể được là mình mấy ngày chưa đi.
Táo bón liên quan tới bí tiểu thế nào
- Phân ứ nhiều chèn và làm khó tiểu
- Có thể dẫn tới bí tiểu
- Đây là mối liên hệ rất ít ai biết
- Nên khi cụ khó tiểu thì phải hỏi luôn cả chuyện đại tiện
- Mục thứ tư là việc phải làm
Mục thứ ba là điều đáng nhớ, và hai chuyện này phải xem cùng nhau.
Nguyên nhân hay gặp là gì
- Thiếu nước
- Ít đi lại
- Ăn ít chất xơ
- Một số thuốc
- Và việc nhịn đi vì nhà vệ sinh xa hoặc vì cần người giúp
Cả năm nhóm đều can thiệp được, và mục cuối là nhóm hay bị bỏ hẳn.
Về nhóm nhịn đi
- Cụ nhịn vì nhà vệ sinh xa, vì lạnh, vì phải nhờ người giúp
- Nhịn nhiều lần làm táo bón nặng dần
- Cách gỡ là sửa hoàn cảnh, không phải thuốc
- Và hỏi cụ có nhịn không, bằng giọng bình thường
- Mục thứ ba là điều đáng nhất
Mục đầu là ba lý do rất thật, và lý do phải nhờ người giúp là lý do khó nói nhất.
Về chất xơ và cách thêm
- Thêm dần, đừng thêm nhiều một lúc
- Vì thêm nhiều mà thiếu nước thì còn nặng hơn
- Rau nấu mềm, trái cây mềm, món có nước
- Và thêm cùng lúc với tăng lượng uống
- Mục thứ hai là lý do
Mục thứ tư là điều kiện bắt buộc, và đây là chỗ nhiều nhà làm ngược.
Có nên tự mua thuốc nhuận không
- Không nên tự chọn và tự dùng đều
- Có loại không phù hợp khi dùng dài
- Và táo bón nặng cần được xem trước khi dùng
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, và mang cả túi thuốc đi
- Mục thứ ba là lý do quan trọng nhất
Mục thứ ba đáng nhấn vì có tình huống dùng thuốc nhuận là không đúng và có thể nguy.
Về việc theo dõi số ngày
- Ghi ngày nào cụ đi được, chỉ một dấu trên lịch
- Cách này biết được thật sự mấy ngày một lần
- Vì cả cụ lẫn người nhà đều hay nhớ sai
- Và con số đó mang đi khám được
- Mục thứ ba là lý do đáng ghi
Mục đầu là việc nhẹ nhất trong cả chuyên mục, và nó cho thông tin rất có giá trị.
Về tư thế và thời điểm
- Bàn chân đặt được phẳng, có ghế kê chân nếu cần
- Đừng hối cụ
- Thử vào cùng một giờ mỗi ngày, thường là sau bữa sáng
- Và bảo đảm nhà vệ sinh không lạnh, không tối
- Mục thứ ba là mẹo hiệu quả mà không tốn gì
Mục đầu là chi tiết ít ai để ý, và tư thế đúng giúp rõ hơn nhiều người tưởng.
Về việc đừng để táo bón kéo dài
- Táo bón để lâu thành phân ứ cứng, và lúc đó khó xử lý hơn nhiều
- Nó cũng gây rỉ phân lỏng ra ngoài, làm nhà tưởng cụ bị tiêu chảy
- Thấy vậy mà cho thuốc cầm là làm nặng thêm
- Nên nói với bác sĩ thay vì tự xử lý
- Mục thứ hai là chỗ nhầm nguy hiểm nhất
Mục thứ ba là hậu quả thật của cách nhầm đó, và đây là điều rất đáng nhớ.
Khi nào phải đi khám chứ không chờ
- Nhiều ngày không đi được kèm bụng chướng, nôn
- Đau bụng nhiều
- Có máu trong phân, hoặc phân đen
- Cụ lẫn hơn hoặc bồn chồn mới xuất hiện
- Và sút cân kèm thay đổi thói quen đi tiêu
Mục cuối là nhóm cần khám để tìm nguyên nhân, và đừng chỉ xử lý phần táo bón.
Điều bài này không nói
- Không nói tên hay liều của thuốc nào
- Không nói rằng mọi táo bón đều là chuyện nhẹ
- Không nói thay cho việc khám khi có dấu đáng lo
- Nó nói rằng táo bón ở tuổi này không phải chuyện nhỏ
- Mục thứ ba là điều cần rõ
Mục thứ tư là toàn bộ nội dung bài này, và nó là lý do nên hỏi cụ mỗi ngày.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Cụ lẫn hoặc bồn chồn mới xuất hiện thì kiểm luôn xem mấy ngày rồi cụ chưa đi được
Mục cuối là điều quan trọng nhất của bài này, và nó nằm cùng nhóm với việc kiểm bí tiểu.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Nhiều ngày không đi được kèm bụng chướng và nôn
- Đau bụng dữ dội khác thường
- Không tiểu được kèm bụng dưới căng
- Lú lẫn xuất hiện trong ngày hoặc trong vài giờ
- Phân đen, hoặc có máu nhiều
Mang túi thuốc theo và nói rõ lần cuối cụ đi được là ngày nào.
Việc làm được trong tuần này
- Đánh một dấu trên lịch mỗi ngày cụ đi được — sau một tuần sẽ biết thật sự mấy ngày một lần
- Hỏi cụ mỗi ngày một câu bình thường: hôm nay mẹ đi được chưa
- Hỏi cụ có nhịn đi vì nhà vệ sinh xa, lạnh, hay vì phải nhờ người không
- Thêm rau nấu mềm và món có nước, thêm dần và tăng lượng uống cùng lúc
- Kê ghế chân trong nhà vệ sinh, để đèn sáng, và thử vào cùng giờ sau bữa sáng
Việc đầu là việc nhẹ nhất mà cho thông tin nhiều nhất — cả cụ lẫn người nhà đều hay nhớ sai số ngày, và con số thật đó là thứ mang đi khám được.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao táo bón nặng gây lẫn được?
Vì nó gây đau và khó chịu liên tục mà cụ không mô tả được, và ở người cao tuổi khó chịu kéo dài là một trong những thứ khởi phát lú lẫn. Nó cũng làm cụ bỏ ăn và ít đi lại, hai thứ đó lại làm nặng thêm.
Táo bón liên quan tới bí tiểu thế nào?
Phân ứ nhiều chèn và làm khó tiểu, có thể dẫn tới bí tiểu. Đây là mối liên hệ rất ít ai biết, nên khi cụ khó tiểu thì phải hỏi luôn cả chuyện đại tiện.
Nguyên nhân hay gặp là gì?
Thiếu nước, ít đi lại, ăn ít chất xơ, một số thuốc, và việc nhịn đi vì nhà vệ sinh xa hoặc vì cần người giúp. Cả năm nhóm đều can thiệp được.
Có nên tự mua thuốc nhuận không?
Không nên tự chọn và tự dùng đều. Có loại không phù hợp khi dùng dài, và táo bón nặng cần được xem trước khi dùng. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, và mang cả túi thuốc đi.