Không tiểu được trong nhiều giờ là chuyện phải đi ngay. Ở cụ đang lẫn hoặc không nói được, dấu duy nhất có thể chỉ là bồn chồn — nên đây là thứ người nhà phải biết kiểm.
Bí tiểu là gì và vì sao gấp
- Là không tiểu ra được dù bàng quang đang đầy
- Nó gây đau và bồn chồn dữ dội
- Và nếu để lâu có thể ảnh hưởng tới thận
- Đây là nhóm đi khám ngay
- Chứ không chờ hẹn
Mục thứ ba là lý do gấp, và đó là chỗ khác nhau với mọi chuyện khác trong chuyên mục này.
Dấu hiệu là gì
- Không tiểu trong nhiều giờ
- Bụng dưới căng, có thể đau
- Buồn tiểu mà không ra được hoặc chỉ ra nhỏ giọt
- Và bồn chồn, cựa liên tục, không ngồi yên được
- Mục cuối là dấu ở cụ không kể được
Mục cuối là chỗ quan trọng nhất của cả bài, và nó là lý do bài này tồn tại.
Ở cụ đang lẫn thì nhận ra thế nào
- Kiểm ba thứ
- Cụ có tiểu trong nhiều giờ qua không
- Bụng dưới có căng không
- Cụ có bồn chồn khác thường không
- Cụ đang lẫn không kể được là mình bí tiểu
Nên bồn chồn mới xuất hiện luôn phải kiểm điều này, và ba câu đó kiểm được trong một phút.
Về dạng khó nhận nhất
- Có dạng bí tiểu mà vẫn rỉ ra chút ít
- Nên nhà tưởng cụ vẫn đi được
- Thật ra đó là nước tràn ra chứ không phải đi được
- Dấu phân biệt là bụng dưới vẫn căng
- Mục thứ hai là chỗ hay nhầm nhất
Mục thứ tư là dấu dùng được, và đây là điều rất ít ai biết.
Nguyên nhân hay gặp là gì
- Một số thuốc
- Táo bón nặng
- Và ở nam giới thì vấn đề tuyến tiền liệt
- Nhưng việc tìm nguyên nhân là của nơi khám
- Việc của gia đình là nhận ra và đưa đi ngay
Hai mục cuối là cách chia vai đúng, và đừng mất thời gian đoán nguyên nhân.
Về thuốc gây bí tiểu
- Có nhóm thuốc làm bí tiểu, gồm cả thuốc mua ngoài
- Nên mang cả túi thuốc theo khi đi khám
- Nói rõ loại nào mới thêm gần đây
- Nhưng đừng tự bỏ loại nào
- Mục đầu là điều đáng biết
Mục thứ ba là thông tin quyết định, và đây là chỗ bản ghi ngày phát huy.
Về táo bón gây bí tiểu
- Táo bón nặng chèn và làm khó tiểu
- Đây là mối liên hệ rất ít ai biết
- Nên nói cả chuyện đại tiện khi đi khám vì chuyện tiểu
- Và gỡ táo bón cũng gỡ được phần này
- Mục thứ ba là việc phải làm
Mục thứ tư là lợi ích kèm theo, và có bài riêng trong chuyên mục này về táo bón.
Về việc đừng chờ tới sáng
- Bí tiểu không tự hết
- Chờ thêm mấy giờ là đau nhiều hơn và rủi ro hơn
- Đây là nhóm đi trong đêm
- Đừng chờ vì sợ làm phiền
- Mục thứ hai là lý do
Mục cuối là điều đáng nói, và không nơi nào đúng lại coi đây là chuyện nhỏ.
Về việc đừng tự xử lý ở nhà
- Đừng tự cho uống thêm nước để mong đi được
- Đừng ấn mạnh vào bụng
- Đừng tự dùng bất cứ thứ gì để thông
- Cả ba đều làm nặng thêm
- Mục thứ ba là điều tuyệt đối không làm
Mục đầu là chỗ hay làm sai vì tưởng giúp được, và nó làm bàng quang căng thêm.
Về việc phòng ở người đã từng bí tiểu
- Người từng bị thì dễ bị lại
- Hỏi bác sĩ dấu nào phải đi ngay và gọi ai
- Giữ táo bón không nặng lên
- Và hỏi trước khi thêm bất cứ thuốc mới nào, kể cả thuốc mua ngoài
- Mục cuối là việc đáng nhất
Mục cuối đáng nhất vì nhóm này rất dễ bị lại do một thuốc mới không ai ngờ.
Điều bài này không bàn tới
- Không bàn cách xử lý, vì đó là việc ở nơi khám
- Không bàn nguyên nhân cụ thể của từng người
- Nó chỉ nhằm một việc: nhận ra và đi ngay
- Và nhận ra được ở cụ không kể được
- Mục thứ tư là phần đáng nhất
Mục thứ ba là toàn bộ nội dung bài này, và đó là việc gia đình làm được.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Bí tiểu ở cụ đang lẫn có thể chỉ hiện ra bằng bồn chồn, không đau không kể
Mục cuối là điều quan trọng nhất của cả bài, và nó là lý do luôn kiểm ba câu khi cụ bồn chồn.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Không tiểu được trong nhiều giờ, bụng dưới căng đau
- Bồn chồn mới xuất hiện kèm không thấy cụ đi tiểu
- Buồn tiểu mà chỉ ra nhỏ giọt, bụng dưới vẫn căng
- Lú lẫn xuất hiện trong ngày hoặc trong vài giờ
- Sốt kèm đau lưng hoặc đau hông
Mang cả túi thuốc theo và nói rõ lần cuối cụ tiểu được là khi nào.
Việc làm được trong tuần này
- Dán lên tủ lạnh ba câu kiểm: cụ có tiểu trong nhiều giờ qua không, bụng dưới có căng không, có bồn chồn khác thường không
- Nói với cả nhà: cụ bồn chồn mới xuất hiện thì kiểm ba câu đó trước tiên
- Nếu cụ từng bí tiểu: ghi vào bản ngắn trong ví và vào bản danh sách thuốc
- Hỏi bác sĩ trước khi cụ dùng bất cứ thuốc mới nào, kể cả thuốc mua ngoài
- Và gỡ táo bón nếu đang có — nó là nguyên nhân hay bị bỏ qua
Việc thứ hai là việc cứu được nhiều giờ nhất — cụ đang lẫn không kể được là mình bí tiểu, nên cả nhà phải biết kiểm thay cụ.
Câu hỏi thường gặp
Bí tiểu là gì và vì sao gấp?
Là không tiểu ra được dù bàng quang đang đầy. Nó gây đau và bồn chồn dữ dội, và nếu để lâu có thể ảnh hưởng tới thận. Đây là nhóm đi khám ngay chứ không chờ hẹn.
Dấu hiệu là gì?
Không tiểu trong nhiều giờ; bụng dưới căng, có thể đau; buồn tiểu mà không ra được hoặc chỉ ra nhỏ giọt; và bồn chồn, cựa liên tục, không ngồi yên được.
Ở cụ đang lẫn thì nhận ra thế nào?
Kiểm ba thứ: cụ có tiểu trong nhiều giờ qua không, bụng dưới có căng không, cụ có bồn chồn khác thường không. Cụ đang lẫn không kể được là mình bí tiểu — nên bồn chồn mới xuất hiện luôn phải kiểm điều này.
Nguyên nhân hay gặp là gì?
Một số thuốc, táo bón nặng, và ở nam giới thì vấn đề tuyến tiền liệt. Nhưng việc tìm nguyên nhân là của nơi khám — việc của gia đình là nhận ra và đưa đi ngay.