Nhiều cụ chịu đựng nhiều năm vì nghĩ tuổi này thì phải vậy, hoặc vì ngại. Đây là nhóm vấn đề bị chịu đựng lâu nhất trong khi tỉ lệ chữa được lại cao.
Vì sao nhóm này bị chịu đựng lâu nhất
- Vì cụ ngại nói
- Vì cả nhà cũng ngại hỏi
- Và vì nhiều người tin rằng tuổi này thì phải vậy
- Kết quả là vấn đề tồn tại nhiều năm
- Trong khi phần lớn trường hợp có cách gỡ được ít nhất một phần
Mục cuối là điều đáng nhất của cả chuyên mục này, và nó là lý do đừng chịu đựng.
Nó ảnh hưởng tới gì ngoài chuyện vệ sinh
- Cụ tránh ra khỏi nhà, tránh đi xa, tránh gặp người
- Nhịn uống nước nên thiếu nước
- Dậy đêm nhiều nên mất ngủ và dễ ngã
- Nó thu hẹp cả sinh hoạt
- Chứ không chỉ là chuyện bất tiện
Mục thứ ba là chuỗi nguy hiểm nhất, và nó nối thẳng sang chuyện ngã.
Về chuỗi dẫn tới ngã
- Dậy đêm nhiều lần, trong tối, lúc vừa dậy đang xây xẩm
- Cộng với gấp nên đi nhanh
- Đó là tình huống ngã hay gặp nhất trong nhà
- Nên gỡ chuyện tiểu cũng là gỡ chuyện ngã
- Mục thứ hai là yếu tố làm nó nguy hơn
Mục thứ tư là điều đáng nhớ, và hai chuyện này phải xử lý cùng nhau.
Về chuỗi dẫn tới thiếu nước
- Cụ nhịn uống để bớt phải đi
- Thiếu nước gây lẫn, gây chóng mặt, gây táo bón
- Và nước tiểu đặc còn làm buốt và dễ nhiễm trùng hơn
- Nên nhịn uống làm mọi thứ tệ hơn
- Mục thứ ba là điều ít ai biết
Mục cuối là kết luận, và đó là lý do phải gỡ theo cách khác chứ không nhịn uống.
Hỏi cụ thế nào cho cụ chịu nói
- Hỏi riêng
- Hỏi bình thường như hỏi chuyện ngủ hay chuyện ăn
- Và hỏi bằng câu cụ thể: dạo này mẹ có phải dậy đêm mấy lần không
- Đừng hỏi trước mặt nhiều người
- Và đừng tỏ ra ngại
Mục thứ ba là cách hỏi hiệu quả nhất, vì câu cụ thể dễ trả lời hơn câu chung.
Về những câu cụ thể nên hỏi
- Dạo này mẹ dậy đêm mấy lần
- Đi có buốt không, có phải chờ lâu mới ra không
- Có lần nào không kịp tới nhà vệ sinh chưa
- Mẹ có tránh đi đâu vì chuyện này không
- Mục cuối là câu cho biết nó ảnh hưởng tới đâu
Mục thứ ba là câu khó hỏi nhất, và hỏi bằng giọng bình thường thì cụ trả lời được.
Chuẩn bị gì trước khi đi khám
- Ghi vài ngày: mấy lần trong ngày, mấy lần dậy đêm
- Có rỉ ra không và trong tình huống nào
- Có buốt hay khó tiểu không
- Và mang túi thuốc
- Vì một số thuốc ảnh hưởng tới chuyện này
Mục thứ hai là thông tin quyết định, vì tình huống rỉ ra chỉ ra dạng nào.
Về việc ghi vài ngày
- Ghi ba ngày là đủ
- Ghi giờ mỗi lần đi, và lượng uống trong ngày
- Ghi mỗi lần rỉ ra kèm lúc đó đang làm gì
- Bản ghi đó đổi hẳn buổi khám
- Mục thứ ba là phần có giá trị nhất
Mục thứ tư là lý do đáng làm, và ba ngày ghi cho nhiều thông tin hơn một buổi kể.
Về việc nó có nhiều dạng khác nhau
- Rỉ ra khi ho, cười, nâng vật nặng là một dạng
- Buồn đột ngột không kìm được là dạng khác
- Đi không hết, nhỏ giọt sau khi đi là dạng khác nữa
- Mỗi dạng có hướng xử lý riêng
- Mục cuối là lý do phải mô tả đúng
Mục cuối là điều quan trọng nhất, và có bài riêng trong chuyên mục này nói kỹ các dạng.
Về việc đừng tự mua thứ gì để xử lý
- Đừng tự mua thuốc để trị chuyện này
- Vì có loại làm bí tiểu, mà bí tiểu là chuyện cấp
- Miếng lót và đồ dùng thì được, nhưng nó chỉ là giải pháp tạm
- Dùng lót mà không đi tìm nguyên nhân là bỏ mất phần chữa được
- Mục thứ hai là rủi ro thật
Mục cuối là điều đáng nhớ nhất, và đó là chỗ nhiều nhà dừng lại quá sớm.
Về việc giữ tự trọng cho cụ
- Đừng nói chuyện này trước mặt người ngoài
- Đừng kể như chuyện vui
- Xử lý gọn, nói ít, không tỏ vẻ khó chịu
- Và vẫn để cụ tự làm phần cụ làm được
- Mục thứ ba là điều quan trọng nhất
Mục cuối là chỗ giữ được nhiều nhất cho cụ, và nó cũng đúng với thước đo cả trang này.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Nhiễm trùng đường tiểu ở người già có thể chỉ biểu hiện bằng lẫn, không buốt không sốt
Mục cuối là điều quan trọng nhất của cả chuyên mục, và nó là lý do lẫn mới luôn phải nghĩ tới đường tiểu.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Không tiểu được trong nhiều giờ, bụng dưới căng đau
- Lú lẫn xuất hiện trong ngày hoặc trong vài giờ
- Sốt kèm đau lưng hoặc đau hông
- Tiểu ra máu
- Đột ngột không kiểm soát được cả tiểu và đại tiện, nhất là kèm yếu chân
Mục cuối là nhóm rất gấp — đừng chờ tới buổi hẹn, và mang túi thuốc theo.
Việc làm được trong tuần này
- Hỏi riêng cụ bốn câu cụ thể: dậy đêm mấy lần, có buốt không, có lần nào không kịp chưa, có tránh đi đâu không
- Ghi ba ngày: giờ mỗi lần đi, lượng uống, mỗi lần rỉ ra kèm lúc đó đang làm gì
- Hỏi cụ có nhịn uống vì chuyện này không
- Gom túi thuốc để mang đi, vì có thuốc ảnh hưởng tới chuyện này
- Đặt buổi khám và nói rõ mình muốn tìm cách gỡ, không phải chỉ kể cho biết
Việc đầu là việc khó nhất và cũng đáng nhất — hỏi bằng giọng bình thường, hỏi riêng, và nhiều cụ đã chờ nhiều năm để có ai hỏi câu đó.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhóm này bị chịu đựng lâu nhất?
Vì cụ ngại nói, vì cả nhà cũng ngại hỏi, và vì nhiều người tin rằng tuổi này thì phải vậy. Kết quả là vấn đề tồn tại nhiều năm trong khi phần lớn trường hợp có cách gỡ được ít nhất một phần.
Nó ảnh hưởng tới gì ngoài chuyện vệ sinh?
Cụ tránh ra khỏi nhà, tránh đi xa, tránh gặp người; nhịn uống nước nên thiếu nước; dậy đêm nhiều nên mất ngủ và dễ ngã. Nó thu hẹp cả sinh hoạt chứ không chỉ là chuyện bất tiện.
Hỏi cụ thế nào cho cụ chịu nói?
Hỏi riêng, hỏi bình thường như hỏi chuyện ngủ hay chuyện ăn, và hỏi bằng câu cụ thể: dạo này mẹ có phải dậy đêm mấy lần không. Đừng hỏi trước mặt nhiều người và đừng tỏ ra ngại.
Chuẩn bị gì trước khi đi khám?
Ghi vài ngày: mấy lần trong ngày, mấy lần dậy đêm, có rỉ ra không và trong tình huống nào, có buốt hay khó tiểu không. Và mang túi thuốc, vì một số thuốc ảnh hưởng tới chuyện này.