Phần lớn cãi vã trong nhà không đến từ bệnh mà đến từ cách nói. Đổi ba thói quen nói là đổi được không khí cả ngày.
Ba thói quen nào nên bỏ
- Tranh luận để chứng minh cụ nhớ sai
- Hỏi kiểm tra kiểu "mẹ biết hôm nay thứ mấy không"
- Và nói cả một chuỗi việc trong một câu
- Cả ba đều làm cụ căng
- Mà không đạt được gì
Mục cuối là điều đáng nhớ, và ba thói quen này đều xuất phát từ ý tốt.
Vì sao không nên tranh luận
- Vì cụ không nhớ được thì chứng minh cũng không làm cụ nhớ
- Chỉ làm cụ thấy mình sai và thấy lo
- Điều đáng làm là nhận cảm xúc rồi chuyển hướng câu chuyện
- Thắng một cuộc tranh luận ở đây là thua
- Mục thứ hai là hậu quả thật
Mục thứ tư là câu gọn nhất của cả bài, và nó đúng với mọi tình huống trong nhà.
Nhận cảm xúc rồi chuyển hướng là thế nào
- Cụ đòi về nhà cũ thì nói "mẹ nhớ nhà hả"
- Rồi hỏi tiếp về nhà đó
- Thay vì giải thích rằng nhà đã bán
- Cảm xúc là thật dù thông tin không đúng
- Nên nhận cái thật đó trước
Hai mục cuối là nguyên tắc, và nó là cách gỡ được gần hết tình huống khó.
Nói thay câu hỏi kiểm tra thế nào
- Cho thông tin thay vì đòi thông tin
- Hôm nay thứ ba rồi mẹ, chiều nay chị Hai sang
- Thay cho việc hỏi cụ hôm nay thứ mấy
- Cách đầu giúp cụ định hướng
- Cách sau làm cụ thấy bị thi
Mục thứ hai là câu mẫu dùng được ngay, và cách này vừa nhẹ vừa hiệu quả hơn.
Về câu ngắn, một việc một lần
- Một câu một việc
- Chờ cụ làm xong rồi mới nói việc sau
- Dùng đúng những chữ quen của cụ
- Và cho cụ thời gian trả lời, đừng nói chen vào
- Mục cuối là chỗ hay sai vì mình vội
Mục cuối rất đáng nhớ: cụ cần lâu hơn để tìm chữ, không phải cụ không hiểu.
Về việc đừng sửa lời cụ
- Cụ gọi sai tên người thì cứ để vậy nếu không quan trọng
- Cụ kể sai một chi tiết cũ thì không cần sửa
- Sửa nhiều làm cụ ngại nói
- Mà ngại nói thì xuống nhanh hơn
- Mục thứ ba là hậu quả
Mục thứ tư là lý do quan trọng nhất, và giữ cho cụ còn muốn nói là việc đáng nhất.
Khi cụ hỏi cùng một câu nhiều lần
- Trả lời như lần đầu, bằng câu giống nhau
- Đừng nói "con vừa nói rồi mà"
- Nếu hỏi nhiều lần về một việc thì viết câu trả lời ra giấy để cụ xem lại
- Đó là cách gỡ tốt hơn mọi lời nhắc
- Mục thứ ba là mẹo hiệu quả nhất
Mục thứ hai là câu tuyệt đối nên bỏ, và nó là câu hay buột ra nhất khi mình mệt.
Khi cụ gắt hoặc đẩy tay ra
- Lùi lại, ngưng việc đang làm, đợi vài phút
- Đừng cố làm cho xong
- Nghĩ xem cụ có đang đau, đang bí tiểu, đang lạnh hay đói không
- Vì phần lớn lần gắt là có nguyên nhân
- Tuyệt đối không giữ tay giữ chân cụ
Mục thứ ba là câu quan trọng nhất, và nó gỡ được nhiều tình huống mà không cần gì khác.
Về việc tìm nguyên nhân đằng sau một cơn gắt
- Đau, bí tiểu, táo bón, đói, lạnh, buồn ngủ
- Ồn quá, đông người quá, chỗ lạ
- Việc bị làm quá nhanh hoặc quá nhiều lần
- Kiểm lần lượt các thứ đó
- Mục thứ ba là nguyên nhân người nhà gây ra mà không biết
Mục thứ ba là chỗ đáng xem lại nhất, và nó sửa được bằng việc chậm lại.
Về việc nói trước mặt người khác
- Đừng nói về cụ như thể cụ không có ở đó
- Kéo cụ vào câu chuyện, hỏi ý cụ
- Nói với khách trước là hãy nói chậm, một việc một lần
- Và bớt số người tới cùng lúc
- Mục đầu là điều hay xảy ra nhất
Mục thứ ba là việc nên làm trước khi khách vào, và nó giúp cả hai phía.
Điều cách nói này không làm được
- Không chữa được bệnh
- Không xoá được mọi cơn gắt
- Không thay được việc tìm nguyên nhân thân thể đằng sau
- Nó làm cho ngày dễ chịu hơn cho cả hai bên
- Mục thứ ba là điều quan trọng nhất
Mục thứ ba đáng nhấn vì một cụ đau hoặc bí tiểu thì không cách nói nào đủ.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Cụ đột ngột gắt nhiều hơn hẳn trong vài ngày là dấu có chuyện thân thể
Mục cuối là chỗ đáng nhớ nhất của bài này, và đừng cho là tính cụ đổi.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Gắt hoặc lẫn nặng hơn hẳn mức thường ngày trong vài giờ hoặc vài ngày
- Ngủ gà, khó gọi dậy
- Không tiểu được trong nhiều giờ
- Yếu một bên người, nói khó, méo miệng
- Sốt, hoặc không ăn uống được trong một ngày
Mang túi thuốc theo và nói rõ mức thường ngày của cụ để so.
Việc làm được trong tuần này
- Bỏ hẳn câu "con vừa nói rồi mà" và câu hỏi kiểm tra ngày tháng
- Thay bằng cho thông tin: hôm nay thứ mấy, chiều nay ai sang
- Viết câu trả lời cho câu cụ hay hỏi nhất lên một tờ giấy, để chỗ cụ thấy
- Lần tới cụ gắt: lùi lại, đợi vài phút, rồi kiểm đau và bí tiểu trước
- Nói với cả nhà và với khách: nói chậm, câu ngắn, một việc một lần
Việc thứ tư là việc đổi nhiều nhất, vì phần lớn cơn gắt có một nguyên nhân thân thể mà không ai nghĩ tới tìm.
Câu hỏi thường gặp
Ba thói quen nào nên bỏ?
Tranh luận để chứng minh cụ nhớ sai; hỏi kiểm tra kiểu "mẹ biết hôm nay thứ mấy không"; và nói cả một chuỗi việc trong một câu. Cả ba đều làm cụ căng mà không đạt được gì.
Vì sao không nên tranh luận?
Vì cụ không nhớ được thì chứng minh cũng không làm cụ nhớ, chỉ làm cụ thấy mình sai và thấy lo. Điều đáng làm là nhận cảm xúc rồi chuyển hướng câu chuyện.
Nhận cảm xúc rồi chuyển hướng là thế nào?
Cụ đòi về nhà cũ thì nói "mẹ nhớ nhà hả" rồi hỏi tiếp về nhà đó, thay vì giải thích rằng nhà đã bán. Cảm xúc là thật dù thông tin không đúng, nên nhận cái thật đó trước.
Nói thay câu hỏi kiểm tra thế nào?
Cho thông tin thay vì đòi thông tin: "hôm nay thứ ba rồi mẹ, chiều nay chị Hai sang" — thay cho việc hỏi cụ hôm nay thứ mấy. Cách đầu giúp cụ định hướng, cách sau làm cụ thấy bị thi.