Phần nặng nhất của một lần ngã thường không phải cú ngã, mà là thời gian nằm dưới sàn không ai biết. Đó là phần chuẩn bị trước được.
Vì sao thời gian nằm dưới sàn quan trọng
- Nằm lâu dưới sàn gây mất nước
- Gây hạ nhiệt
- Và gây tổn thương cơ
- Ở người cao tuổi phần đó có thể nặng hơn cả thương tích do cú ngã
- Rút thời gian đó xuống là việc chuẩn bị trước được
Mục thứ tư là điều rất ít ai biết, và nó là lý do cả bài này tồn tại.
Chuẩn bị gì đơn giản nhất
- Điện thoại luôn trong tầm với
- Kể cả ban đêm
- Và kể cả khi cụ ngồi ở ghế hay trong nhà vệ sinh
- Rất nhiều trường hợp cụ nằm lâu chỉ vì điện thoại để ở phòng khác
- Mục cuối là lý do
Mục thứ ba là chỗ hay thiếu nhất, và nhà vệ sinh lại đúng là chỗ hay ngã nhất.
Về việc để điện thoại trong tầm với
- Một cái ghế đẩu nhỏ cạnh giường để đặt điện thoại
- Một cái túi treo ở thành ghế cụ hay ngồi
- Hoặc túi áo, nếu cụ chịu mang theo
- Dây sạc dài để cụ không phải để máy ở xa khi sạc
- Mục cuối là chi tiết hay bị bỏ
Mục cuối đáng làm vì sạc qua đêm là lúc điện thoại hay nằm ngoài tầm với nhất.
Có cách nào ngoài điện thoại
- Nút gọi mang trên người
- Đồng hồ có chức năng gọi
- Một cái chuông để cạnh chỗ ngồi để gọi người trong nhà
- Và giờ gọi cố định mỗi ngày với người thân
- Nếu không bắt máy thì có người tới xem
Mục thứ ba là cách rẻ nhất và dùng được ngay, còn mục cuối là cách chắc nhất.
Về giờ gọi cố định mỗi ngày
- Chọn một giờ trong ngày, cùng giờ mỗi ngày
- Cụ biết là sẽ có cuộc gọi đó
- Nếu không bắt máy hai lần thì có người tới xem
- Thoả thuận rõ điều đó trước, để không ai hiểu nhầm
- Mục thứ ba là phần quan trọng nhất
Mục thứ tư là việc phải làm trước, và không thoả thuận thì lần nào cũng thành lo hoặc thành bỏ qua.
Về việc có người giữ chìa khoá dự phòng
- Một người trong nhà hoặc một người thân gần đó giữ chìa
- Hoặc gửi ở chỗ hai bên đã thoả thuận
- Vì không vào được nhà là mất thêm nhiều phút
- Và cụ nằm dưới sàn thì không mở cửa được
- Mục thứ ba là lý do
Mục thứ tư là chỗ nhiều người không nghĩ tới, và nó làm mọi chuẩn bị khác thành vô ích.
Nên tập cách tự đứng lên không
- Nên, nhưng phải tập có hướng dẫn và có người ở cạnh
- Và chỉ ở cụ còn đủ sức
- Với cụ đã yếu thì việc quan trọng hơn là gọi được người
- Chứ không phải tự đứng lên
- Mục thứ ba là chỗ cần rõ
Mục đầu là điều kiện an toàn, và tự tập theo video là cách hay bị thương thêm.
Về việc nếu không đứng lên được
- Điều cần nhất là gọi được người và giữ ấm
- Kéo được thứ gì che lên người thì kéo
- Đổi vị trí vài phút một lần nếu làm được
- Và đừng cố đứng lên nếu đau nhiều ở háng hay hông
- Mục cuối là điều quan trọng nhất
Mục cuối quan trọng vì cố đứng lên với tổn thương xương làm nặng thêm.
Về việc dạy cụ nhớ một số duy nhất
- Cho cụ nhớ đúng một số gọi khi có chuyện
- Dán số đó chữ to cạnh giường và cạnh điện thoại
- Đặt số đó ở nút gọi nhanh
- Và thử một lần cho cụ quen cách gọi
- Mục thứ tư là bước hay bỏ
Mục thứ tư đáng làm vì biết số mà chưa từng bấm thì lúc gấp vẫn không bấm được.
Về túi mang đi nếu phải đi cấp cứu
- Túi thuốc và bản danh sách thuốc
- Giấy tờ và thẻ bảo hiểm
- Bản ngắn ghi bệnh nền, dị ứng, số người thân
- Để sẵn một chỗ cả nhà đều biết
- Mục cuối là điều kiện để túi đó có ích
Mục thứ ba là thứ đáng nhất trong túi, và nó phải chữ to vì lúc đó người đọc chỉ có vài giây.
Điều những chuẩn bị này không làm được
- Không giảm được nguy cơ ngã
- Không thay được việc sửa nhà và rà thuốc
- Nó chỉ rút ngắn thời gian nằm dưới sàn
- Nhưng phần đó là phần nặng nhất và cũng dễ chuẩn bị nhất
- Mục thứ hai là điều cần rõ
Mục thứ tư là lý do vẫn nên làm, và nó là việc làm một lần dùng nhiều năm.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Cụ nằm dưới sàn lâu thì phải khám dù nói không sao
Mục cuối là điều quan trọng nhất của bài này, vì hậu quả của nằm lâu không thấy ngay.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Nằm dưới sàn lâu, dù cụ đã đứng lên được
- Ngã có đập đầu, hoặc ngã ở người đang dùng thuốc chống đông
- Không đứng lên được, hoặc đau nhiều ở háng, hông, cột sống
- Lú lẫn xuất hiện trong ngày hoặc trong vài giờ
- Người lạnh, tiểu ít hoặc nước tiểu đậm màu sau khi nằm lâu
Nói rõ cụ nằm dưới sàn khoảng bao lâu — đó là thông tin quan trọng nhất lúc đó.
Việc làm được trong tuần này
- Đặt một ghế đẩu nhỏ cạnh giường cho điện thoại, và mua dây sạc dài
- Dán một số gọi chữ to cạnh giường, đặt vào nút gọi nhanh, cho cụ thử bấm một lần
- Chốt một giờ gọi cố định mỗi ngày, và thoả thuận: không bắt máy hai lần thì có người tới
- Thu xếp một chìa khoá dự phòng cho người ở gần nhất
- Chuẩn bị túi mang đi cấp cứu, để một chỗ cả nhà biết
Việc thứ tư là việc làm mọi việc khác thành có ích — gọi được người mà người đó không vào được nhà thì vẫn mất thêm nhiều phút.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thời gian nằm dưới sàn quan trọng?
Vì nằm lâu dưới sàn gây mất nước, hạ nhiệt và tổn thương cơ, và ở người cao tuổi phần đó có thể nặng hơn cả thương tích do cú ngã. Rút thời gian đó xuống là việc chuẩn bị trước được.
Chuẩn bị gì đơn giản nhất?
Điện thoại luôn trong tầm với — kể cả ban đêm và kể cả khi cụ ngồi ở ghế hay trong nhà vệ sinh. Rất nhiều trường hợp cụ nằm lâu chỉ vì điện thoại để ở phòng khác.
Có cách nào ngoài điện thoại?
Có: nút gọi mang trên người, đồng hồ có chức năng gọi, một cái chuông để cạnh chỗ ngồi để gọi người trong nhà, và giờ gọi cố định mỗi ngày với người thân — nếu không bắt máy thì có người tới xem.
Nên tập cách tự đứng lên không?
Nên, nhưng phải tập có hướng dẫn và có người ở cạnh, và chỉ ở cụ còn đủ sức. Với cụ đã yếu thì việc quan trọng hơn là gọi được người chứ không phải tự đứng lên.