Phần lớn xung đột trong nhà không đến từ việc ai không thương cụ, mà từ chỗ mỗi người biết một nửa và không ai có tên trên việc nào.
Chia việc thế nào cho chạy
- Chia theo việc cụ thể có tên người phụ trách
- Ai xếp hộp thuốc, ai đưa đi khám
- Ai ở với cụ chiều thứ mấy
- Ai lo giấy tờ, ai lo tiền
- Câu "cả nhà cùng lo" mà không có tên việc thì không ai lo
Mục cuối là điều đáng nhất của cả bài, và nó là lý do phải viết ra.
Về bảng việc viết ra
- Một bảng: cột việc, cột tên, cột khi nào
- Gửi cho tất cả, dán một bản ở nhà cụ
- Ai không nhận được việc nào thì nói ra ngay
- Và ghi cả việc nhỏ, vì việc nhỏ lặp mỗi ngày mới là phần nặng
- Mục cuối là điều hay bị bỏ
Mục cuối rất đáng nhớ: những việc nhỏ hằng ngày cộng lại nặng hơn một buổi đưa đi khám.
Người ở xa góp được gì
- Giấy tờ, phần tiền
- Gọi điện đều vào giờ cố định
- Tìm thông tin và đặt lịch
- Và về thay phiên theo mốc đã hẹn để người ở gần được nghỉ
- Về thay phiên có giá hơn nhiều lời nhắc từ xa
Mục cuối là câu nên nói thẳng trong nhà, và nó gỡ được nguồn căng lớn nhất.
Về nguồn căng giữa người gần và người xa
- Người ở gần thấy mình gánh hết
- Người ở xa thấy mình bị gạt ra ngoài quyết định
- Cả hai cảm giác đều có căn cứ
- Cách gỡ là việc có tên cho cả hai phía và thông tin gửi cho cả hai
- Mục thứ ba là điều cần thừa nhận
Mục thứ tư là cách gỡ, và nó bỏ hẳn cả hai cảm giác đó.
Làm sao để cả nhà cùng một thông tin
- Sau mỗi buổi khám, ghi ba dòng ngay tại chỗ
- Bác sĩ nói gì, đổi gì, hẹn lại khi nào
- Rồi gửi cho tất cả, kể cả người ở xa
- Bàn việc trên bản ghi đó
- Đừng bàn trên trí nhớ
Hai mục cuối là nguyên tắc quan trọng nhất, và nó chấm dứt phần lớn tranh luận.
Về việc giữ cho không ai kiệt sức
- Người chăm chính phải có khung nghỉ thật, có người nhận điện thay
- Xem lại khối lượng mỗi vài tháng
- Kiệt sức của người chăm là vấn đề y tế, không phải chuyện yếu lòng
- Và nói ra trước khi kiệt, không phải sau
- Mục đầu là việc quyết định nhất
Mục thứ ba là điều cần nói rõ trong nhà, và nó gỡ cho người chăm khỏi tự trách.
Về việc nhận giúp từ ngoài nhà
- Người giúp theo giờ, người chăm theo buổi, hoặc chỗ trông ban ngày
- Nhận giúp không có nghĩa là bỏ cụ
- Bàn chuyện tiền một cách rõ ràng giữa các con
- Và đừng để một người vừa gánh việc vừa gánh tiền
- Mục cuối là chỗ hay sinh xung đột nhất
Mục thứ ba là việc phải bàn thẳng, và im lặng về tiền là nguồn căng âm ỉ.
Về việc phân biệt hai loại việc
- Việc lặp mỗi ngày: thuốc, bữa ăn, tắm rửa, để ý ban đêm
- Việc theo đợt: đưa đi khám, giấy tờ, mua sắm
- Loại thứ nhất nặng hơn nhiều nhưng ít được thấy
- Nên khi chia thì đừng để một người gánh hết loại thứ nhất
- Mục thứ ba là điều đáng nhớ nhất
Mục thứ tư là nguyên tắc chia, và đây là chỗ nhiều nhà chia lệch mà không biết.
Bao lâu thì xem lại cách chia
- Mỗi vài tháng
- Và bắt buộc sau mỗi đợt bệnh lớn
- Vì lúc đó khối lượng việc đổi
- Xem lại lúc chưa ai kiệt thì bàn được bình tĩnh
- Xem lại sau khi kiệt thì thành tranh nhau
Hai mục cuối là lý do đặt mốc trước, và mốc đó nên ghi vào lịch.
Về việc tôn trọng phần cụ còn quyết
- Cụ vẫn là người quyết việc của cụ nếu cụ còn hiểu và nói được ý mình
- Gia đình giúp cụ hiểu, không quyết thay
- Đừng bàn xong rồi mới thông báo cho cụ
- Và hỏi ý cụ về cả cách chia việc
- Mục cuối là điều ít nhà làm
Mục cuối rất đáng làm, vì cụ thường có ý rõ về việc ai làm gì cho mình.
Điều một đội tốt không có nghĩa là
- Không có nghĩa là chia đều tuyệt đối
- Không có nghĩa là ai cũng làm được mọi việc
- Không có nghĩa là không được có người làm nhiều hơn
- Nó có nghĩa là mọi việc đều có tên, và không ai bị bỏ lại một mình
- Mục thứ tư là cách hiểu đúng
Mục thứ ba là điều thực tế, và người ở gần thường làm nhiều hơn là chuyện tự nhiên.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Cả nhà phải biết hai dấu đó, không chỉ người chăm chính
Mục cuối là lý do dán danh sách dấu cấp ở chỗ ai cũng thấy, và nó là việc làm được ngay.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Lú lẫn xuất hiện trong ngày hoặc trong vài giờ
- Đau ngực hoặc khó thở
- Yếu một bên người, nói khó, méo miệng
- Ngã có đập đầu, hoặc ngã ở người dùng thuốc chống đông
- Không tiểu được, hoặc sốt cao kèm lẫn
Ai đang ở với cụ thì đưa đi, rồi nhắn cho cả nhà — đừng chờ hỏi ý nhau trước.
Việc làm được trong tuần này
- Viết bảng việc: cột việc, cột tên, cột khi nào — gửi cho cả nhà, dán một bản ở nhà cụ
- Kiểm xem việc lặp mỗi ngày có đang dồn hết vào một người không
- Nhắn cho người ở xa một việc cụ thể cần họ làm, kèm mốc về thay phiên
- Từ nay sau mỗi buổi khám: ghi ba dòng tại chỗ và gửi cho tất cả
- Dán danh sách dấu cấp cứu ở chỗ ai cũng thấy, và hỏi ý cụ về cách chia việc
Việc đầu là việc đổi nhiều nhất — một bảng có tên trên từng việc chấm dứt phần lớn xung đột, vì không ai còn phải đoán ai đang lo cái gì.
Câu hỏi thường gặp
Chia việc thế nào cho chạy?
Chia theo việc cụ thể có tên người phụ trách: ai xếp hộp thuốc, ai đưa đi khám, ai ở với cụ chiều thứ mấy, ai lo giấy tờ, ai lo tiền. Câu "cả nhà cùng lo" mà không có tên việc thì không ai lo.
Người ở xa góp được gì?
Giấy tờ, phần tiền, gọi điện đều vào giờ cố định, tìm thông tin và đặt lịch, và về thay phiên theo mốc đã hẹn để người ở gần được nghỉ. Về thay phiên có giá hơn nhiều lời nhắc từ xa.
Làm sao để cả nhà cùng một thông tin?
Sau mỗi buổi khám, ghi ba dòng ngay tại chỗ — bác sĩ nói gì, đổi gì, hẹn lại khi nào — rồi gửi cho tất cả, kể cả người ở xa. Bàn việc trên bản ghi đó, đừng bàn trên trí nhớ.
Bao lâu thì xem lại cách chia?
Mỗi vài tháng, và bắt buộc sau mỗi đợt bệnh lớn — vì lúc đó khối lượng việc đổi. Xem lại lúc chưa ai kiệt thì bàn được bình tĩnh; xem lại sau khi kiệt thì thành tranh nhau.