Suy yếu không phải con đường một chiều. Có bốn hướng làm được, và ba trong bốn hướng đó gia đình bắt đầu được ngay tuần này.
Bốn hướng đó là gì
- Vận động có hướng dẫn
- Ăn đủ đạm và đủ năng lượng
- Rà lại toàn bộ đơn thuốc cùng bác sĩ hoặc dược sĩ
- Chữa những thứ đang kéo sức xuống
- Bốn hướng này làm cùng lúc được, không phải chọn một
Mục cuối là điều đáng nói, và làm cả bốn thì cộng lại hơn làm từng cái.
Hướng nào đáng làm trước
- Vận động và rà đơn thuốc thường cho thay đổi rõ nhất
- Nhưng cả hai đều phải làm cùng người có chuyên môn
- Vận động cần hướng dẫn đúng cho người đã yếu
- Và đơn thuốc thì tuyệt đối không tự sửa
- Mục cuối là luật không có ngoại lệ
Mục cuối là chỗ dễ làm hại nhất nếu làm sai, và cả một bài riêng trong trang này nói về nó.
Vận động cho người đã yếu thì làm sao
- Bắt đầu rất nhỏ và tăng dần
- Tập cả sức mạnh chứ không chỉ đi bộ
- Có người ở cạnh trong những buổi đầu
- Xin hướng dẫn cụ thể ở buổi khám
- Đừng tự tìm bài tập trên mạng cho người đã dễ ngã
Mục thứ hai là điều hay bị bỏ, và chỉ đi bộ thì không giữ được khối cơ.
Vì sao phải tập cả sức mạnh
- Đi bộ giữ được sức bền nhưng ít giữ được khối cơ
- Mà khối cơ là thứ cần để đứng lên khỏi ghế
- Và để giữ mình khi suýt ngã
- Nên phần đứng lên ngồi xuống có hướng dẫn rất đáng làm
- Mục thứ ba là công dụng ít ai nghĩ tới
Mục thứ hai là việc hằng ngày cụ thể, và đó là cách đo tiến bộ dễ nhất.
Về ăn đủ đạm và đủ năng lượng
- Người già thường ăn ít đạm hơn mức cần
- Tập mà không đủ đạm thì khó lên cơ
- Chia đạm ra các bữa thay vì dồn một bữa
- Và hỏi bác sĩ nếu cụ có bệnh thận hay bệnh nền khác
- Mục cuối là bước không bỏ được
Mục cuối là chỗ phải hỏi, vì mức đạm phù hợp khác nhau theo bệnh nền.
Về rà lại đơn thuốc
- Gom hết vỏ thuốc, thuốc mua thêm và thực phẩm bổ sung vào một túi
- Mang cả túi đi khám
- Hỏi thuốc nào còn cần, thuốc nào có thể bỏ được
- Và hỏi thuốc nào đang làm cụ mệt hay chóng mặt
- Không tự bỏ thuốc nào trước khi hỏi
Mục cuối là luật tuyệt đối, và một bài riêng trong chuyên mục đa thuốc nói kỹ hơn.
Về những thứ đang kéo sức xuống
- Đau không được chữa đủ
- Ngủ kém kéo dài
- Mắt kém hoặc tai kém chưa sửa
- Buồn và ít giao tiếp
- Mỗi thứ đều nói ra được ở một buổi khám
Mục đầu là thứ hay bị coi là phải chịu, và đau chữa được thì hoạt động tăng ngay.
Về việc đau bị coi là phải chịu
- Nhiều cụ không kể đau vì nghĩ tuổi này thì phải vậy
- Không kể thì không ai chữa
- Đau làm ít đi lại, ít đi lại thì yếu nhanh
- Hỏi thẳng cụ có đau ở đâu không, mỗi tuần một lần
- Mục thứ ba là cơ chế
Mục thứ tư là việc người nhà làm được, và câu hỏi thẳng hiệu quả hơn chờ cụ kể.
Bao lâu thì thấy đổi
- Thường tính bằng vài tháng chứ không phải vài tuần
- Cái thấy trước là việc hằng ngày làm được dễ hơn
- Chứ không phải một con số nào đẹp lên
- Đó cũng là thứ đáng theo
- Mục thứ hai là cách đo đúng
Mục thứ tư là điểm cốt lõi của cả trang này, và nó là cách đo mà gia đình làm được.
Về việc chọn mục tiêu cùng cụ
- Hỏi cụ muốn làm lại được việc gì nhất
- Lấy việc đó làm mục tiêu
- Vì mục tiêu của cụ thì cụ mới theo
- Và nó cụ thể hơn mọi con số
- Mục thứ ba là lý do quan trọng nhất
Mục đầu là câu nên hỏi ngay, và câu trả lời thường rất cụ thể và rất nhỏ.
Điều bốn hướng này không làm được
- Không đưa được về mức của mười năm trước
- Không thay được điều trị cho bệnh cụ đang có
- Không chặn được mọi đợt bệnh mới
- Nó làm cho mỗi đợt bệnh mất ít hơn và hồi nhanh hơn
- Mục thứ tư là mục tiêu thật
Mục thứ tư là cách hiểu đúng, và đó đã là lợi ích rất lớn ở tuổi này.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Đang trong đợt tập mà có hai dấu này thì ngưng tập và đi khám
Mục cuối là điều cần nhớ khi đang làm bốn hướng trên, và đừng cho là do tập mệt.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Đau ngực hoặc khó thở
- Yếu một bên người, nói khó, méo miệng
- Lú lẫn xuất hiện trong ngày hoặc trong vài giờ
- Ngã có đập đầu, hoặc ngã ở người đang dùng thuốc chống đông
- Đột ngột không đứng hay không đi được
Mang túi thuốc theo, và nói rõ cụ đang trong đợt tập hay vừa đổi thuốc gì.
Việc làm được trong tuần này
- Hỏi cụ: cụ muốn làm lại được việc gì nhất — ghi câu trả lời lại
- Gom hết vỏ thuốc và thực phẩm bổ sung vào một túi, để sẵn cạnh cửa
- Đặt câu hỏi cho buổi khám tới: tập thế nào cho đúng với cụ, ăn đạm thế nào
- Hỏi cụ mỗi ngày một lần là hôm nay có đau ở đâu không
- Chọn một việc nhỏ cụ làm được mỗi ngày và bắt đầu từ hôm nay
Việc đầu quan trọng nhất vì nó đặt mục tiêu theo cái cụ muốn, và mục tiêu của cụ là thứ duy nhất cụ sẽ theo lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Bốn hướng đó là gì?
Vận động có hướng dẫn; ăn đủ đạm và đủ năng lượng; rà lại toàn bộ đơn thuốc cùng bác sĩ hoặc dược sĩ; và chữa những thứ đang kéo sức xuống như đau, ngủ kém, mắt kém, tai kém.
Hướng nào đáng làm trước?
Vận động và rà đơn thuốc thường cho thay đổi rõ nhất. Nhưng cả hai đều phải làm cùng người có chuyên môn — vận động cần hướng dẫn đúng cho người đã yếu, và đơn thuốc thì tuyệt đối không tự sửa.
Vận động cho người đã yếu thì làm sao?
Bắt đầu rất nhỏ và tăng dần, tập cả sức mạnh chứ không chỉ đi bộ, và có người ở cạnh trong những buổi đầu. Xin hướng dẫn cụ thể ở buổi khám chứ đừng tự tìm bài tập trên mạng cho người đã dễ ngã.
Bao lâu thì thấy đổi?
Thường tính bằng vài tháng chứ không phải vài tuần, và cái thấy trước là việc hằng ngày làm được dễ hơn chứ không phải một con số nào đẹp lên. Đó cũng là thứ đáng theo.