Cụ không kể là đau nướu hay hàm giả lỏng, cụ chỉ lặng lẽ bỏ những món phải nhai. Vài tháng sau cả nhà thấy cụ sút mà không ai biết lý do.
Vì sao nhóm này bị bỏ qua nhiều nhất
- Vì cụ không kể
- Cụ chỉ bỏ dần những món phải nhai và chuyển sang món mềm
- Nên lượng ăn xuống mà không có dấu hiệu nào rõ
- Cả nhà chỉ thấy kết quả sau vài tháng
- Cụ sút cân
Mục thứ hai là cơ chế, và nó diễn ra âm thầm nên không ai đi tìm nguyên nhân.
Kiểm ở nhà bằng cách nào
- Xem cụ bỏ lại món gì — nếu toàn món phải nhai thì đó là chỉ dấu
- Hỏi cụ hàm giả có lỏng, có đau chỗ nào không
- Xem trong miệng có chỗ đỏ, loét hay sưng
- Và để ý cụ có ăn chậm hẳn hoặc nhè ra không
- Bốn việc đó làm được trong một bữa ăn
Mục đầu là chỉ dấu mạnh nhất, và nó thấy được mà không cần hỏi gì.
Hàm giả lỏng thì sao mà quan trọng
- Vì nó làm ăn đau và ăn không chắc
- Nên cụ tránh món cứng và ăn ít hơn
- Nó cũng gây loét nướu
- Hàm giả cần được chỉnh lại theo thời gian vì khuôn miệng đổi
- Không phải làm một lần dùng mãi
Hai mục cuối là điều rất ít ai biết, và đó là lý do nhiều hàm giả cũ không còn vừa.
Về việc khuôn miệng đổi theo thời gian
- Sau khi mất răng thì xương và nướu thay đổi dần
- Nên hàm giả vừa lúc mới làm có thể lỏng sau vài năm
- Sút cân cũng làm hàm giả lỏng thêm
- Nên nó thành vòng: lỏng thì ăn kém, ăn kém thì sút, sút thì lỏng thêm
- Mục cuối là vòng phải chặn
Mục thứ ba là chi tiết quan trọng, và nó giải thích vì sao vòng này tự nặng lên.
Khô miệng có liên quan không
- Có, và nó rất hay gặp ở người dùng nhiều thuốc
- Khô miệng làm nhai nuốt khó
- Làm mất vị
- Và làm hàm giả không giữ chắc
- Nói ra ở buổi khám vì có cách gỡ và có thể liên quan tới thuốc đang dùng
Mục cuối là việc phải làm, và đừng tự bỏ thuốc nào dù nghi nó gây khô miệng.
Về dấu cụ ăn chậm hẳn hoặc nhè ra
- Nhè ra là dấu nhai không được hoặc nuốt khó
- Ăn một bữa rất lâu cũng là dấu
- Cả hai đều đáng nói ở buổi khám
- Và cần phân biệt với nuốt khó, là chuyện nặng hơn
- Mục cuối là lý do phải nói ra
Mục cuối là chỗ quan trọng nhất, và có bài riêng trong chuyên mục này về nuốt khó.
Về việc vệ sinh miệng hằng ngày
- Vệ sinh miệng mỗi ngày kể cả khi cụ không còn răng
- Tháo hàm giả ra làm sạch mỗi ngày
- Tháo ban đêm nếu bác sĩ không dặn khác
- Và làm sạch cả nướu, lưỡi
- Mục đầu là điều nhiều người tưởng không cần
Mục thứ hai là việc gỡ được nhiều vấn đề, và hàm giả không sạch gây loét và gây mùi.
Khi nào đi kiểm răng
- Khi cụ bỏ món phải nhai
- Khi hàm giả lỏng hoặc đau
- Khi có loét trong miệng không lành trong hai tuần
- Và định kỳ dù không có dấu gì
- Mục thứ ba là dấu không được chờ
Mục thứ ba là chỗ phải đi khám chứ không chờ, và loét lâu không lành cần được xem.
Về hàm giả mới
- Hàm mới cần thời gian quen, ăn món mềm những ngày đầu
- Đau chỗ nào thì quay lại chỉnh, đừng chịu đựng
- Đừng tự mài, tự sửa
- Và đừng bỏ hẳn vì thấy khó dùng
- Mục thứ hai là việc phải làm
Mục cuối là chỗ hay xảy ra, và một hàm giả nằm trong hộp thì không giúp được gì.
Về việc hàm giả bị bỏ vào hộp
- Rất nhiều nhà có hàm giả để trong hộp nhiều tháng
- Cụ bỏ vì đau hoặc vì lỏng, rồi không ai nhắc lại
- Mở hộp ra xem và hỏi cụ vì sao không dùng
- Rồi mang đi chỉnh
- Mục thứ ba là việc làm được ngay
Mục đầu là điều đáng kiểm ngay hôm nay, và đây là chuyện rất thường gặp.
Điều nhóm này không giải thích hết
- Không phải mọi ca ăn kém đều do răng miệng
- Sửa răng miệng mà cụ vẫn ăn kém thì phải tìm tiếp
- Thuốc, buồn, bệnh nền, nuốt khó đều còn đó
- Nó là nguyên nhân nên loại trước vì dễ sửa nhất
- Mục thứ tư là cách đặt nó đúng chỗ
Mục thứ hai là điều cần nhớ, và đừng dừng lại khi đã sửa một nguyên nhân.
Dấu hiệu ở người già thường mờ hơn
- Có thể không sốt dù đang nhiễm trùng
- Có thể không đau rõ dù đang có chuyện nặng
- Nên thay đổi đột ngột về đầu óc là dấu hiệu cấp
- Và đột ngột không đi được như hôm qua cũng là dấu hiệu cấp
- Sưng nhiều một bên mặt hoặc nuốt đau kèm sốt thì đi khám ngay
Mục cuối là điều quan trọng nhất của bài này, và nhiễm trùng vùng miệng ở tuổi này lan nhanh.
Dấu hiệu đi cấp cứu ngay
- Sưng mặt hoặc sưng cổ nhiều, khó mở miệng
- Khó thở hoặc khó nuốt nước bọt
- Sốt cao kèm đau vùng miệng hoặc cổ
- Sặc khi ăn uống kèm khó thở
- Lú lẫn xuất hiện trong ngày hoặc trong vài giờ
Mang túi thuốc theo và nói rõ cụ có dùng thuốc chống đông hay không.
Việc làm được trong tuần này
- Mở hộp hàm giả ra xem — nếu cụ không dùng thì hỏi vì sao và mang đi chỉnh
- Ngồi ăn cùng cụ một bữa: xem cụ bỏ lại món gì, ăn có chậm hẳn không
- Hỏi cụ có đau chỗ nào trong miệng, xem có chỗ đỏ hay loét
- Đặt lịch kiểm răng nếu hơn một năm chưa kiểm, hoặc nếu có loét quá hai tuần
- Nếu cụ khô miệng: cho nhấp nước trong lúc ăn, thêm món có canh, và nói ở buổi khám
Việc đầu là việc hay tìm ra nhất — một hàm giả nằm trong hộp mấy tháng có thể là toàn bộ lý do cụ ăn kém, và không ai phát hiện vì không ai mở hộp ra xem.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhóm này bị bỏ qua nhiều nhất?
Vì cụ không kể. Cụ chỉ bỏ dần những món phải nhai và chuyển sang món mềm, nên lượng ăn xuống mà không có dấu hiệu nào rõ. Cả nhà chỉ thấy kết quả sau vài tháng: cụ sút cân.
Kiểm ở nhà bằng cách nào?
Xem cụ bỏ lại món gì — nếu toàn món phải nhai thì đó là chỉ dấu. Hỏi cụ hàm giả có lỏng, có đau chỗ nào không. Xem trong miệng có chỗ đỏ, loét hay sưng. Và để ý cụ có ăn chậm hẳn hoặc nhè ra không.
Hàm giả lỏng thì sao mà quan trọng?
Vì nó làm ăn đau và ăn không chắc, nên cụ tránh món cứng và ăn ít hơn. Nó cũng gây loét nướu. Hàm giả cần được chỉnh lại theo thời gian vì khuôn miệng đổi — không phải làm một lần dùng mãi.
Khô miệng có liên quan không?
Có, và nó rất hay gặp ở người dùng nhiều thuốc. Khô miệng làm nhai nuốt khó, làm mất vị, và làm hàm giả không giữ chắc. Nói ra ở buổi khám vì có cách gỡ và có thể liên quan tới thuốc đang dùng.